Mùa quả chín

Nước ta không thiếu hoa quả miền nhiệt đới. Được thiên nhiên ưu đãi mưa thuận gió hòa nên cứ đến mùa là cây trái nhà vườn lại đua nhau chín, đua nhau theo nhà buôn đổ về các chợ, tỏa đi các nơi… 

Tháng sáu, khi cái ẩm ướt của những cơn mưa hạ làm cỏ cây thêm xanh mướt, đất trở nên mềm dịu hơn, chim tu hú gọi bầy xôn xao vườn nhà cũng là lúc trái cây vào mùa chín rộ. Dẫu rằng với kỹ thuật lai trồng hiện đại, trái cây giờ đã không còn theo mùa mà hầu như có quanh năm suốt tháng nhưng người ta vẫn cứ mong chờ đúng mùa của chúng để thưởng thức vị ngọt ngon tự nhiên của quả vào mùa.

Quả đầu mùa 

Người ta bảo trái cây đầu mùa thường chưa ngon mà giá tiền mua lại đắt nữa, thế nhưng nhiều người lại thích ăn trái đầu mùa. Đó có thể là vì quá nhớ trái măng cụt, trái xoài, trái dâu, trái nhãn, trái vải, vú sữa, sầu riêng… nên không cưỡng lại được cái thích thú nếm vị đầu mùa. Mà đắn đo làm chi khi nước ta không thiếu hoa quả miền nhiệt đới. Được thiên nhiên ưu đãi mưa thuận gió hòa nên cứ đến mùa là cây trái nhà vườn lại đua nhau chín, đua nhau theo nhà buôn đổ về các chợ, tỏa đi các nơi hầu như quanh năm không lúc nào vắng bóng. Đôi khi mùa về còn gợi người ta nhớ đến một hay nhiều kỷ niệm, đặc biệt là đối với người xa quê, như người trong Nam mỗi khi nhìn thấy quả mận tròn vo màu đo đỏ là nhớ về miền Bắc, người sang xứ lạ nhìn quả vú sữa nhớ da diết miền Nam…

Từ Bắc vào Nam mỗi khi nhìn thấy một loại trái cây nào đó vắng bóng đã lâu nay có mặt trên quầy, sạp là bất giác người đi chợ nhớ ngay đến những địa danh liền lạc với chúng. Nào là sầu riêng Cái Mơn hột lép, xoài cát Hòa Lộc… vùng miền Tây Nam Bộ hay măng cụt Lái Thiêu, chôm chôm, sầu riêng Long Khánh… nơi miền Đông đất đỏ, vải Thanh Hà, nhãn Hưng Yên… ở miền Bắc. Không chỉ là món tráng miệng bên mâm cơm đạm bạc hay bữa tiệc hoành tráng, trái cây còn nằm trong thực đơn. Nhiều loại trái cây là nguyên liệu chính để chế biến thành món ăn đặc sắc trong các nhà hàng sang trọng hay các quán cóc vỉa hè

Món ăn bổ dưỡng

Mang nhiều vitamin hơn bất kỳ một loại thực phẩm nào nên thật thiên vị khi chỉ dùng rau mà không dùng quả trong chế biến món ăn. Thôi thì đủ kiểu biến tấu, nào trộn gỏi như gỏi bưởi, gỏi măng cụt, gỏi xoài tôm khô hay thậm chí là gỏi cóc đến các món kho, hầm như cá rô kho khế, đu đủ hầm giò heo… Cũng có khi không cần cầu kỳ chế biến gì cả, cứ để nguyên trái tươi, thưởng thức cùng món mặn như xoài xanh bào sợi ăn với cá kho hay khế chua cuốn bánh tráng rau sống. Có món là đặc trưng riêng của vùng miền như người miền Bắc không bao giờ quên vị chuối xanh nấu ốc hay người miền Nam ghiền mùi xôi sầu riêng.

Nói làm sao hết được cái tinh túy của món ăn người Việt, không phải chỉ để no bụng, bắt mắt mà trái cây trong món ăn còn là cái tình với quê hương làng xóm. Từ loại quả sang trọng đến những trái hết sức bình dị, loại nào cũng có thể thăng hoa trong bàn tay và trí óc của người đầu bếp để rồi đi vào vị giác của người thưởng thức, không thể dứt ra được. Đơn giản như trái chuối siêm, chỉ cần đầu tư thời gian một chút, người không có khiếu chế biến món lạ cũng cho ra lò được món chuối chưng nước cốt dừa hay món chuối nấu xỏ que rắc mè trắng, món chuối cuộn trong nếp dẻo nướng lửa than mà khi ăn phải bóc lớp lá chuối cháy khét bên ngoài.

Trái cây trong món chính của người ăn mặn nhiều khi chỉ là ăn kèm, ăn phụ để tăng thêm cái vị ngon ngọt hay vị nồng đượm chua chát. Còn đối với người ăn chay, người dễ ăn thì trái cây lại là món chính. Bạn đã bao giờ ăn cơm với xoài chín hoặc chuối chấm chao hay ổi thái thật mỏng chấm tương chưa? Nếu đã từng thưởng thức, bạn sẽ thấy, vị của món rất quen thuộc và bổ dưỡng.

Thời gian gần đây học sinh thường chuyền tay nhau món bánh tráng trộn, một trong những vị lôi kéo thực khách chính là từng sợi xoài xanh băm nhuyễn trộn chung vào. Biết đâu sau này khi mỗi người mỗi ngả, lúc tóc đã phơi sương, mỗi lần mùa xoài về họ lại nao nao với kỷ niệm học trò. Như bây giờ mỗi mùa cây trái, dẫu biết rằng trái đầu mùa chưa thật ngon và còn đắt lắm mà các bà nội trợ vẫn mua về trước là kính cẩn bày lên bàn thờ tạ ơn tổ tiên sau là thưởng thức cho thỏa nỗi nhớ mong mùa quả.